به اين ترتيب انسان از نظر جسم كاملا ساخته و آماده شد : « اين حال ، تا وقت معيّن و سرانجامى معلوم ادامه داشت » ( لوقت معدود و اجل معلوم ) . « 1 » در بعضى از روايات از « امام باقر » ( ع ) نقل شده است كه اين حال ، چهل سال ادامه يافت . جسد آدم ( ع ) در گوشه‌اى افتاده بود و فرشتگان از كنار آن مىگذشتند و مىگفتند براى چه منظورى آفريده شده‌اى ؟ « 2 » شايد اين فاصله زمانى - همان گونه كه بعضى از محقّقان گفته‌اند - به خاطر آزمون ملائكه و يا به خاطر تعليم مردم نسبت به ترك عجله در كارها و تأنّى در امور بوده است . در اين جا مرحلهء دوّم ، يعنى مرحلهء نفخ روح فرا رسيد ، لذا مىفرمايد : « سپس از روح خود در او دميد و به صورت انسانى در آمد ، داراى نيروهاى عقلانى كه آنها را در جهات مختلف به حركت وا مىدارد ( و از هر يك از آنها براى سامان دادن به بخشى از كارهاى خود بهره مىگيرد و حتى به اعضاى خود فرمان مىدهد ) » ( ثمّ نفخ فيها من روحه فمثلت « 3 » انسانا ذا اذهان يجيلها « 4 » ) . تعبير به ( ذا اذهان يجيلها ) اشاره به نيروهاى مختلف عقلانى و ذهنى است كه

--> ( 1 ) لام در « لوقت معدود » به معناى ( الى ) است و بعضى احتمال داده‌اند كه لام علّت باشد . برخى احتمال داده‌اند كه منظور از عبارت فوق ، اين باشد كه اين وضع تا دامنهء قيامت ادامه مىيابد و سپس پيوندهاى بدن بكلّى گسسته مىشود امّا اين احتمال بسيار بعيد به نظر مىرسد زيرا از مراحل مختلف آفرينش انسان است و هنوز مسألهء نفخ روح مطرح نشده است . ( 2 ) « فبقى اربعين سنة ملقى تمرّ به الملائكة فتقول لامر ما خلقت ؟ » ( منهاج البراعة ، جلد 2 ، صفحهء 44 ) . ( 3 ) « مثلت » از مادّهء « مثول » ( بر وزن حصول ) به معناى برخاستن و ايستادن است . ( 4 ) « يجيل » از مادّهء « إجالة » ( مصدر باب إفعال از ريشهء « جول » و « جولان » ) به معناى گردانيدن و جولان دادن است .